Toolbox: Veilig werken bij kabels en leidingen

Werken in de grond is niet zonder risico’s. Raak je een kabel of leiding, dan kan dat leiden tot ongevallen, explosiegevaar, brand, schade en heel hoge kosten. Om deze risico’s te beheersen, zijn er wettelijke verplichtingen (Wibon) en richtlijnen (CROW 500). In de Wibon en CROW 500 staan afspraken over hoe je veilig en zorgvuldig kunt en moet werken bij kabels en leidingen.

27 mei 2026 4 min leestijd

In deze toolbox bespreken we hoe je volgens Klic - Check - Graaf veilig aan het werk kunt gaan en graafschade voorkomt.

Voorbereiding van de werkzaamheden: Klic en check

Jouw leidinggevende of uitvoerder moet je vooraf een goede werkinstructie en uitleg geven over de aanwezigheid van kabels en leidingen en eventuele voorzorgsmaatregelen. Jij gaat met de schep of bak de grond in, dus wees je bewust van de risico’s.

Wat moet er worden besproken in de startwerkinstructie:

De Klic-melding
- Kloppen de daarin genoemde namen van betrokkenen (opdrachtgever, grondroerder en uitvoerende partij)?
- Controleer of het aangegeven graafgebied overeenkomt met de werkelijke situatie. Is dat niet het geval, ga dan niet graven!
- Zijn de huisaansluitingen aangevraagd en aangegeven op de Klic-melding?
- Zijn er bovengrondse aanwijzingen voor de aanwezigheid van kabels en leidingen?
- Zijn er kabel- en leidingkastjes, transformatorhuisje, putdeksels, straatkolken, inspectieputten, markeerpalen/bordjes, brandkranen, verkeerslichten, glasvezelpunten, warmtenet- of stadsverwarmingsluiken? Ook herstelplekken in het straatwerk kunnen signalen zijn dat er recent is gegraven en er mogelijk nieuwe kabels en leidingen zijn gelegd
- Bekijk en onderzoek het informatiegebied buiten de polygoon voor een beter inzicht en overzicht van kabels en leidingen in de omgeving van het graafgebied.
- De risicoanalyse en het maatregelenplan. Komt dit overeen met de Klic-melding en zijn alle beschreven maatregelen genomen?
- Denk ook aan de EV’s, extra voorzorgsmaatregelen bij risicovolle leidingen.
Zijn alle kabels en leidingen opgezocht en is duidelijk waar ze liggen? Maak hier foto’s van.
Let op! Graven buiten de polygoon of zonder Klic-melding kan leiden tot forse boetes en aansprakelijkheid.

Leg het schriftelijk vast!

Soms kom je in een situatie waar je vooraf al kunt bedenken dat er grote kans is op schade aan kabels en leidingen, bomen of andere zaken. Meld dit vooraf aan je leidinggevende en uitvoerder. Bevestig dit, het liefst met een foto van de situatie, op WhatsApp of e-mail. Zo leg je schriftelijk vast dat je dit voor aanvang van de werkzaamheden hebt gezien en besproken. Wacht op verdere instructies van je leidinggevende. Mocht er later toch schade zijn of komen, dan kan het een belangrijk bewijsmiddel zijn.

Tijdens het graven: check en graaf

Blijf altijd alert op de aanwezigheid van kabels en leidingen, ook als je handmatig gaat graven.
Wees extra alert bij het verwijderen van kabels.
- Je mag alleen kabels rooien als je uitdrukkelijke toestemming hebt van je leidinggevende en je dit veilig kunt uitvoeren. De kabel of leiding moet spanningsloos en leeg zijn. Het knippen van een kabel onder spanning kan dodelijk zijn!
Zorg dat er goede werkafspraken zijn tussen de machinist en de grondwerker en houd altijd contact met elkaar.
De grondwerker steekt dieper en breder voor dan de bak van de machine: graaf vrij wat je vindt. Steek voor zoals voorgeschreven en de grondwerker geeft duidelijke aanwijzingen aan de machinist tijdens het graven.
Wees er alert op dat kabels op lussen kunnen liggen.
Graaf je tussen puin of wortels en liggen daar mogelijk kabels, meld het dan bij je leidinggevende.
Stop het werk en neem direct contact op met de uitvoerder of leidinggevende als:
- de werkelijke ligging van de kabels afwijkt van de Klic-melding;
- de kabel of leiding niet wordt gevonden;
- je kabels en leidingen tegenkomt die niet op tekeningen staan;
- het onduidelijk is welke kabel er is gevonden tijdens het graafwerk.

Wat te doen bij schade

Let altijd op je eigen veiligheid en die van je collega’s.
Zet je werkplek af en stel de omgeving veilig.
Is er echt gevaar, zoals bij een gaslek of letsel? Bel direct 112!
Meld de schade bij de werkgever, de uitvoerder of leidinggevende en de netbeheerder.
Maak foto’s van de omgeving, de beschadigde kabel en de reparatie door de netbeheerder.

Dus: Klic - Check - Graaf

Downloads file Toolbox; Veilig werken bij kabels en leidingen

Toolbox; Veilig werken bij kabels en leidingen

Doe altijd een Klic-melding

Let op: er moet altijd een Klic-melding zijn als je de grond in gaat bij graafwerk, grondboringen, palen zetten en andere grondroerende werkzaamheden. De CROW 500 schrijft voor dat je bij handmatig graven eerst moet beoordelen of er risico’s zijn. In de praktijk betekent dit vaak een Klic-melding.