De belangrijkste oorzaken zijn:
Deze combinatie zorgt ervoor dat ondernemers voorzichtiger worden met investeringen en minder vertrouwen hebben in de korte termijn.
Voor Cumela-ondernemers betekent dit concreet dat kosten blijven stijgen, terwijl de ruimte om tarieven te verhogen onder druk staat. Tegelijkertijd zorgen onzekerheid in de markt en veranderende regelgeving voor extra risico’s in de bedrijfsvoering.
Uit de nieuwste Cumela Sectorbarometer blijkt dat het ondernemersvertrouwen is gedaald naar -17,4. Dat betekent dat het aantal ondernemers dat een verslechtering van de economische situatie ervaart, ruimschoots groter is dan de groep die verbetering ziet. Een half jaar geleden lag dat beeld nog volledig anders: toen stond de teller op +8,7.
“Van grote invloed op de negatieve cijfers is de oorlog in het Midden-Oosten”, vertelt Dieuwer Heins, adviseur Financiën & Bedrijfsontwikkeling. “Dit zorgt voor fors opgelopen brandstofprijzen en onzekerheid over de toekomst. De Sectorbarometer-enquête viel precies samen met het uitbreken van de oorlog in Iran. Met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne nog vers in het geheugen zijn ondernemers nu een stuk somberder gestemd. De ervaring leert dat hoge brandstofprijzen direct doorwerken in vrijwel alle kosten. Daarbij is de vraag in hoeverre deze kosten kunnen worden doorbelast aan opdrachtgevers. Ook het risico op een stagnerende economie neemt duidelijk toe.”
Voor het eerst zien we dat Cumela-ondernemers duidelijk negatiever zijn dan het landelijk gemiddelde. Het ondernemersvertrouwen van de gemiddelde Nederlandse ondernemer is volgens het CBS in het eerste kwartaal van 2026 gestegen van -4,0 naar -1,8. “Hierbij opgemerkt dat deze cijfers vóór de oorlog in Iran tot stand zijn gekomen”, nuanceert Heins de vergelijking. De huidige Cumela-cijfers zijn te vergelijken met de CBS-cijfers van oktober 2022, een half jaar na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Het CBS-ondernemersvertrouwen kwam toen uit op -20,8.
Toch is het beeld niet uitsluitend negatief. Een deel van de ondernemers ziet nog altijd kansen. Zo geeft 23,3 procent aan mogelijkheden te zien voor innovatie en groei, tegenover 20,7 procent die juist minder kansen ziet. Dat verschil is klein, maar laat zien dat het vertrouwen niet volledig is verdwenen. Deze cijfers liggen wel duidelijk lager dan een half jaar geleden. Toen zag 32,1 procent van de ondernemers meer kansen en slechts 12,8 procent minder kansen.
Ook op het gebied van personeel blijft er groeibehoefte. Bijna drie op de tien ondernemers wil uitbreiden, terwijl slechts een kleine minderheid verwacht te krimpen. Wel is de groeiambitie duidelijk afgezwakt ten opzichte van een half jaar geleden.
Verder zien we dat iets meer ondernemers verwachten de komende 12 maanden minder te investeren.
De grootste knelpunten in de sector blijven onveranderd. Wet- en regelgeving wordt door een ruime meerderheid van de ondernemers genoemd als belemmering, gevolgd door het aanhoudende personeelstekort. Deze structurele problemen blijven de ontwikkelruimte beperken.
Tegelijkertijd winnen andere belemmeringen terrein. Ondernemers noemen vaker een teruglopend werkaanbod en financiële beperkingen. Dat hangt samen met de bredere economische onzekerheid en de effecten van internationale spanningen. Ook de weersomstandigheden speelden een rol: waar de winter voor extra werk zorgde in de gladheidsbestrijding, leidde deze bij andere werkzaamheden in het grondverzet en de cultuurtechniek juist tot vertraging en stilstand.
De sector staat op dit moment op een kantelpunt. De basis is nog steeds aanwezig: bedrijven willen investeren, groeien en vernieuwen. Tegelijk zorgen externe factoren voor terughoudendheid. De komende maanden zijn bepalend voor de richting waarin het vertrouwen zich ontwikkelt. Dit hangt mede af van geopolitieke ontwikkelingen, energieprijzen en economische groei.
Cumela volgt het sentiment via de Sectorbarometer, die twee keer per jaar wordt uitgevoerd. Hoe meer ondernemers deelnemen, hoe scherper het beeld van de sector. Daarmee is de barometer een belangrijk instrument om ontwikkelingen tijdig te signaleren en de belangen van de sector goed te onderbouwen.
Vul daarom twee keer per jaar de vragenlijst in, het kost je maar vijf minuten. Samen zorgen we voor scherpere cijfers en een sterker beeld van onze branche.
