Eiken die in de weg staan voor een nieuwe straat, een rij platanen die plaats moet maken voor een bouwproject: vaak worden deze bomen gekapt. Arie van Rijssen, regiodirecteur Utrecht en Zuid-Holland bij Eijkelboom, onderdeel van De Eijk Groep, vertelt: “Wij denken dat het anders kan. Bomen die moeten wijken, proberen wij een tweede kans te geven, bijvoorbeeld in het bomenhotel. Daar kunnen ze wachten tot er een tweede thuis voor ze is. Hierdoor blijven prachtige volwassen bomen behouden voor andere locaties.”
Door het bomenhotel blijven prachtige volwassen bomen behouden voor andere locaties
Het is een mooi voorbeeld van ‘Kan niet, bestaat niet’. “Eerst kijken we of een boom op de werklocatie zelf kan blijven staan, zodat hij later kan worden teruggezet op zijn oude plek of daar in de buurt. Lukt dat niet, dan gaat de boom naar het bomenhotel.”
Het bomenhotel bestaat al vijftien jaar. De Eijk Groep nam destijds een bedrijf over, inclusief een kwekerij en een opslagterrein in Maarn met bijzondere boomsoorten. Het opslagterrein op Landgoed Anderstein werd de basis voor het bomenhotel: 220 hectare groot, met ruim honderd verschillende boomsoorten. “Op dit moment hebben we hier zo’n vierhonderd tot vijfhonderd bomen staan, van solitaire platanen tot zeldzame kurkiepen en metasequoia’s. De jongste bomen zijn al zeker twintig jaar oud.”
Precies proces
Een boom naar het bomenhotel brengen, vraagt om vakkennis. Daarom werkt De Eijk Groep samen met Brienissen Bomen. “De grootste uitdaging is om iets wat al tot wasdom is gekomen op het juiste moment en op de juiste manier te verplaatsen”, legt eigenaar Brienen Brienissen uit. “Maar als je de procedure goed volgt, kan het een succes worden. Dat hebben wij al aangetoond.”
Het verplaatsingsproces heeft letterlijk en figuurlijk nogal wat voeten in de aarde. “We moeten de kluit goed inpakken, soms de kruin snoeien en de boom daarna voorzichtig op transport zetten naar het bomenhotel. Een boom weegt gemiddeld tussen de 1500 en 5000 kilo. Dat vraagt de nodige precisie.”
Een boom is geen wegwerp-artikel, maar kan met de juiste kennis een tweede leven krijgen
Op het landgoed plant Brienissen de bomen in voorbereide plantgaten, aangevuld met voedingsstoffen om wortelgroei te stimuleren. “We verankeren elke boom en bewateren die naar behoefte. We noemen dat ‘verzorging op kwekerijniveau’. We verplanten bomen alleen als ze in rust zijn, dat is in de herfst of winter. Bij verplaatsing bemesten wij bovendien opnieuw. In de zomer blijven de bomen dus bij ons, dat noemen we overzomeren. Zo geven we bomen de beste kans om de overgang te overleven.”
Kweker als hotelmanager
De dagelijkse verzorging van de bomen in het bomenhotel is dus in handen van Brienissen Bomen. De expertise van dat bedrijf is geen overbodige luxe. “In de branche mislukken bomendepots regelmatig door gebrek aan kennis. Een groenvoorziener en een boomkweker zijn dan ook twee totaal verschillende disciplines”, legt Brienen uit. “Bovendien is niet elke boom geschikt voor het bomenhotel. Een populier van dertig jaar of ouder heeft zijn levensduur er bijna op zitten. Die gaan we niet meer verplaatsen.”
Brienen vindt innovaties interessant en houdt ze daarom goed in de gaten. “Op onze kwekerij in Opheusden werken we bijvoorbeeld met airpots”, vertelt hij. “Een airpot is een pot met allemaal gaatjes. Hier zetten we een boom in, waardoor die boven de grond blijft staan. Door de gaatjes wordt de wortelgroei enorm gestimuleerd. Wanneer we zo’n boom terugplanten, heeft die zijn verplantingsshock al gehad en slaat hij direct aan. Hij wortelt daarna veel krachtiger. Deze toepassing is ook ideaal om projectmatig uit te voeren buiten het reguliere plantseizoen.”
Bomen met een verhaal
Op Landgoed Anderstein staan bomen met bijzondere levensgeschiedenissen. Brienens meest dierbare project stamt uit 2003. In de gemeente Almere moesten tweehonderd platanen worden gekapt. Deze bomen waren bij de aanleg van de stad geplant, maar stonden op te weinig ruimte. Brienen werd benaderd door een actiegroep die de kap wilde voorkomen. „Van die tweehonderd bomen hebben we er nog veertig in het hotel. De andere honderdzestig zijn verkocht en elders herplant. We maken er elk jaar nog mensen blij mee”, zegt hij. Hij lacht. “Ik word elke dag nog aan de bomen herinnerd, want ik heb er een paar bij mij thuis geplant, met een jeu-de-boules-baantje eronder.”
Het economische voordeel
Het bomenhotel is niet alleen een mooi verhaal, het is ook economisch interessant. Een jonge boom van vijf centimeter doorsnede kost zo’n zeshonderd euro, een volwassen exemplaar al snel het vijfvoudige. Ondanks de prijs levert een grote boom direct meer op: circulariteit, meer bladvolume, meer CO2-reductie, meer beleving, meer schaduw en dus verkoeling bij hittestress in de stad.
“Als De Eijk Groep betrekken we Brienissen steeds vaker bij het projectteam”, zegt Arie. “Samen kijken wij bij de inrichting van een wijk nu vaker naar een diversiteit in levensjaren, bijvoorbeeld met een mix van een aantal jonge kweekbomen en een paar specials uit het bomenhotel”, vertelt hij. “Zo creëer je direct groen met impact.”
De grootste uitdaging is om iets wat al tot wasdom is gekomen op een goede manier te verplaatsen
Kan niet, bestaat niet
Voor De Eijk Groep en Brienissen Bomen is het Cumela-thema ‘Kan niet, bestaat niet’ geen slogan, maar dagelijkse praktijk. “Onbekend maakt onbemind”, zegt Brienen. “Opdrachtgevers, ontwikkelaars en beleidsmakers weten vaak niet dat dit mogelijk is. Dat moet veranderen, bijvoorbeeld door boomkwekers deel te laten uitmaken van het projectteam.”
Arie sluit zich daarbij aan. “Deel informatie, vraag informatie”, geeft hij als advies. “Een boom is geen wegwerpartikel, maar kan met de juiste kennis, de juiste partners en een beetje geduld een tweede leven krijgen.”
‘Door het bomenhotel blijven prachtige volwassen bomen behouden voor andere locaties’
‘De grootste uitdaging is om iets wat al tot wasdom is gekomen op een goede manier te verplaatsen.’
