Een opdrachtgever moet zorgen voor:
Dit was al zo, én geregeld via artikel 2 van de Wibon. Daarin staat "De opdrachtgever draagt er zorg voor dat de graafwerkzaamheden waartoe hij opdracht geeft op zorgvuldige wijze kunnen worden verricht." En toch neemt het aantal graafschades niet af, ziet de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) "voormalig Agentschap Telecom" in een evaluatie van de Wibon. Dat moet veranderen.
Risico’s vooraf onderzoeken
De opdrachtgever brengt de risico’s van het project duidelijk in beeld. De risico-inventarisatie:
Deze inventarisatie vormt de basis voor verdere afspraken.
Een maatregelenplan opstellen
Op basis van de risico’s maakt de opdrachtgever een maatregelenplan. Hierin staat:
Het plan moet duidelijk en uitvoerbaar zijn voor de grondroerder.
Daarom is de Beleidsregel zorgvuldig opdrachtgeverschap er gekomen. Het biedt kaders aan de invulling van de open norm van ‘zorgvuldig opdrachtgeverschap’, al blijft er wel veel vrijheid voor opdrachtgevers om er een eigen invulling aan te geven. Het is een toezicht- en handhavingskader.
Deze aanvulling geeft het RDI mogelijkheden om opdrachtgevers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. "Wij willen niet meer boetes, maar voorkomen dat er kabel- en leidingbreuken plaatsvinden. Eigenlijk verandert onze rol van waakhond naar geleidehond", zegt Dick Broekhuizen, senior inspecteur Openbare Netwerken bij de RDI. "Informeren en belonen heeft meer effect dan slaan."
Een belangrijke reparatie of aanvulling van de bestaande CROW 500. Die geldt zowel voor grondroerders als opdrachtgevers, maar een evaluatie onthulde dat vooral grondroerders gebonden zijn aan de inhoud. Het doel is om met deze norm dat weer in balans te brengen.
Ook naar opdrachtgevers gaat vaker onderzoek plaatsvinden bij een graafschade, tenminste dat is het doel. Wel moet er eerst een vermoeden zijn dat de opdrachtgever niet zorgvuldig werkte. Hoe dat zich vertaalt naar de praktijk is nog onzeker. In de huidige situatie vindt er zelden onderzoek plaats maar de opdrachtegever, maar hoeveel vaker dat nu gaat gebeuren?
De intenties zijn in elk geval goed. "Wij willen bij een dergelijk onderzoek weten of de opdrachtgever voldoende gedaan heeft om zorgvuldig graven mogelijk te maken. Heeft hij bijvoorbeeld een Nederlandse instructie gegeven aan niet-Nederlands sprekende grondroerders? Dan is dat niet zorgvuldig werken en kan er een bestuurlijke boete volgen."
Cumela ziet in de praktijk terug dat daar veel winst te halen is. "De risico-inventarisatie en het maatregelenplan, verantwoordelijkheid van de opdrachtgever, missen of zijn niet compleet. Door dit zorgvuldig op te pakken kunnen we al veel voorkomen."
En wie is de opdrachtgever? Alle partijen in de keten kunnen opdrachtgever zijn, ook cumela-bedrijven. "Al gaat het werk via een hoofdaannemer, naar onderaannemer, naar weer een andere partij en dan naar de grondroerder, dan nog zijn alle partijen boven de grondroerder verantwoordelijk. Misschien zijn ze niet evenveel aansprakelijk, maar allen kunnen ze aansprakelijk zijn", zegt Broekhuizen. Dat betekent ook dat cumela-bedrijven in bepaalde situaties moeten voldoen aan de handvatten van een opdrachtgever.
Maar ook grondroerders moeten goed op blijven letten. Zo kan door het vergeten van een Klic-melding opeens een boete van € 50.000 op de mat landen. "Dat gebeurde het afgelopen jaar twee keer", zegt Geralde Bouw-van de Bunt, van Cumela Advies. "Het gevolg van het aangepaste boetebeleid van de RDI." Dit geldt sinds 29 januari 2025. Daarna kan door inzicht te geven in de financiële cijfers van het bedrijf het boetebedrag verlaagd worden, maar dan zit de schrik er al goed in, weet de adviseur,
Als je weet wat een vergeten Klic-melding kost, is het niet moeilijk meer om te bedenken dat het in andere gevallen om serieus geld gaat. "Er gelden meer boetecategorieën met een hoger basisbedrag. Wel kun je daarna altijd nog een zienswijze indienen om bezwaar te maken. Krijg je daarmee te maken, vraag ons dan om mee te kijken", raadt Bouw-van de Bunt ondernemers aan.
Ga er daarbij niet automatisch vanuit dat je gelijk hebt. "Ik hoor vaak dat kabels op zestig centimeter diepte horen te liggen, maar dat klopt niet", geeft Bouw-van de Bunt als voorbeeld. Ze noemt het goed dat er meer aandacht komt voor de rol van de opdrachtgever, "maar blijf als grondroerder er altijd op letten dat jij of je werknemer alles goed doet."
Een praktijkcasus. Een grondroerder is aan het graven en bij controle blijkt hij vlakbij een gasleiding van 40 bar aan de slag te zijn, zonder dat er maatregelen genomen zijn. Wie is er fout?
De grondroerder krijgt een boete, want die had ook kunnen nakijken wat de melding is, maar de opdrachtgever krijgt een nog hogere vanwege het niet delen van informatie.
De opdrachtgever speelt een belangrijke rol bij het voorkomen van graafschade. Maar wat houdt zorgvuldig opdrachtgeverschap in de praktijk in? Om dat toe te lichten houdt de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) in januari en februari vijf voorlichtingsbijeenkomsten in Assen, Zwolle, Utrecht, Eindhoven en Rotterdam.
