Elk half jaar presenteert ABN AMRO een rapport over de actuele toestand in de agrarische sector en de verwachtingen voor het komend half jaar. Deze week gebeurde dat via een presentatie in het hoofdkantoor met een groot aantal vertegenwoordigers van de agrarische sector. Vooral als gevolg van de droge zomer is de stemming in de akkerbouw duidelijk positiever dan een half jaar geleden. De lagere opbrengsten in land- en tuinbouw zorgen duidelijk voor oplopende prijzen en dat heeft een positieve invloed op de liquiditeit van akkerbouwbedrijven.
In de hele landbouw is volgens de bank sprake van een redelijk positieve liquiditeit. Dat wordt volgens Pierre Berntsen, directeur agrarische bedrijven bij ABN AMRO ook gestut door de onduidelijkheid in de regelgeving en vergunningverlening. “Bedrijven investeren daardoor vooral in directe produktiemiddelen, grond en onderhoud. Grote investeringen in uitbreiding of vernieuwing van bedrijven blijft uit. Iets wat overigens vooral speelt in de veehouderij.” De goede verdiensten in de afgelopen jaren in combinatie met lagere investeringen hebben het buffervermogen van bedrijven versterkt.
Tijdens de presentatie keek Berntsen ook door de oogharen, zoals hij het zei, naar de landbouw over tien tot vijftien jaar. “Dan zien we een duidelijke afname van het areaal landbouwgrond met 100.000 tot 200.000 ha. Een forse vermindering ten opzichte van de 1,8 miljoen ha die de landbouw nu in gebruik heeft. Ook verwachten we dat het areaal met daarop een ANLb pakket (aangepast natuurvriendelijk beheer) groeit naar 250.000 ha. Dat betekent een explosie van de biodiversiteit, maar ook verlies van produktie.”
De bank verwacht dat de schaalvergroting ook onverminderd door zal gaan. Berntsen voorspelde dat het aantal bedrijven over tien tot vijftien jaar ten opzichte van 2025 met 35 tot 45 procent zal zijn gedaald. Vooral in de melkveehouderij zal het aantal dieren echter veel minder dalen denkt ABN AMRO. Dus het gevolg is dat schaalvergroting bij bedrijven door gaat. De daling van het aantal melkkoeien blijft immers beperkt tot ongeveer 25 procent. “Dankzij verhoging van de melkproduktie per koe, zal de volumedaling bij de melkveefabrieken nog kleiner zijn,” meent Berntsen.
Hij ziet in de melkveehouderij ook een nieuwe ontwikkeling op gang komen die eerder al bij de varkens- en pluimveehouderij te zien was. “Nu al zien we dat er melkveehouders zijn die vanwege vergunningen niet meer op hun eigen locatie groeien, maar die er voor kiezen om te groeien door een nieuwe locatie toe te voegen.”
Een belangrijke kanttekening die Berntsen plaatste bij deze voorspelling was wel dat alles afhangt van het pad dat de overheid uitstippelt om tot de gewenste emissiereductie te komen. “Het is goed dat we gaan van algemene vermindering van emissie naar doelen per bedrijf. Maar dan moet er wel een haalbaar pad komen naar die doelen. Is het pad te stijl, dan is het onhaalbaar voor ondernemers en haken zij af. Versnelling van schaalvergroting is dan het gevolg.”
Rechtszekerheid is daarbij van groot belang stelt hij anders zal niemand willen investeren in bijvoorbeeld aanpassing van stallen. “Het intrekken van vergunningen zoals nu dreigt in Brabant is daarbij de overtreffende trap van onzekerheid. Dat is de reden dat er de afgelopen jaren nauwelijks werd geïnvesteerd. Het maakt ook ons als bank terughoudend, want investeringen in gebouwen hebben een horizon van 20 jaar. Die tijd heeft een bedrijf ook nodig om een lening af te lossen, dus zowel boer als bank hechten aan rechtszekerheid.”
Berntsen hoopt dat de 20 miljard die nu beschikbaar is voor het behalen van de stikstofemissiedoelen vooral gebruikt zal worden voor het helpen van bedrijven die willen aanpassen. “Het uitkopen van boeren is een hele dure oplossing waarbij de beperking van stikstofemissie relatief beperkt is blijkt uit een onderzoek dat wij lieten uitvoeren. Het is dus weinig kostenefficiënt. Voor de toekomst van de sector is het veel belangrijker dat het geld beschikbaar komt voor aanpassing van bedrijven die door willen.” Daarbij is het belangrijk dat het langjarige of structurele ondersteuning is die het toekomstperspectief versterkt. Wij hechten aan langjarig perspectief met een gezonde kaststroom. Dat geldt overigens ook voor ANLB. Boeren denken in generaties dus ook daar wil je dat er zekerheid is op de lange termijn.”
