Waterschappen worstelen met aanhoudende droogte

26 november 2018
Diverse cumelabedrijven actief in agrarisch loonwerk kregen over 2018 een financiële tegenvaller te verwerken door de droogte, maar nu neemt de kans op tegenvallers in 2019 ook nog eens toe. Steeds meer waterschappen maken zich zorgen over de oogst van het nieuwe seizoen, doordat neerslag uitblijft en de grondwaterstand op plaatsen nog steeds historisch laag is.

Bij diverse waterschappen nemen de zorgen door de aanhoudende droogte gestaag toe. Het waterschap Aa en Maas besloot zelfs al over te gaan tot het nemen van drastische maatregelen. Komt er een Hollandse moesson? De waterschappen maken zich meer zorgen over de komende oogst.   

Neerslagtekort loopt weer op
Richting het einde van november bevindt het neerslagtekort zich nog steeds in de buurt van de 300 mm. Zo blijkt uit de cijfers van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI). Daarmee loopt 2018 weer verder uit op het neerslagtekort in de 5% droogste jaren. Door het uitblijven van neerslag in combinatie met wind, wordt het steeds droger. Om het tekort op te lossen is nu ak een hoeveelheid regen nodig, 500 tot 700 millimeter, wat in een normaal Nederlands jaar valt.  

Bij de stuw in het Noord-Brabantse Landhorst lijkt de grond op het oog nog best vochtig. "Dat klopt", zegt dijkgraaf Lambert Verheijen, in interview met het Eindhovens Dagblad. "Als je alleen naar de bovenste tien centimeter kijkt. Daaronder is de grond gortdroog. Een serieus probleem, want als de bodem voor april niet natter wordt, dreigt een verbod voor boeren om grasland te beregenen met water uit de grond." Een verbod op het beregenen van gewassen en gras kan grote gevolgen hebben, wanneer 2019 weer zo droog wordt als 2018.

Waterschade of droogte?
Wat weegt vervolgens zwaarder? Het risico nemen op waterschade als het wel een paar dagen achter elkaar flink regent? Of in actie komen om te voorkomen dat de oogst van 2019 in gevaar komt? Bij Aa en Maas hebben ze besloten in actie te komen en een niet eerder ingezette maatregel toe te passen. De organisatie zet duizend stuwen omhoog om water vast te houden en te verspreiden. 

Met deze actie hoopt het waterschap wat te doen aan de zeer lage grondwaterstanden. "De droge bodem heeft moeite met water op te nemen." Door de sluizen omhoog te zetten probeert Aa en Maas het water, wat via de rivier de Maas binnenkomt, vast te houden. "Door andere stuwen juist omlaag te zetten, wordt het water dieper het gebied in gestuurd." Dit alles wordt gedaan in de hoop dat het in de bodem zakt en zo het grondwaterpeil stijgt. 

Het is een maatregel met een behoorlijk risico, want als het nu een paar dagen flink regent, terwijl sloten en/of beken vol staan is er een grote kans op het onderlopen van velden, wat weer waterschade op kan leveren. De dijkgraaf zegt dat ze de vinger aan de pols houden. Zit er neerslag in de voorspellingen dan kunnen de stuwen rap naar beneden gezet worden. 

Waterschappen hebben grote zorgen
Ook andere waterschappen in het zuiden worstelen met dit dilemma. Zo was de lage stand van het grondwater voor het waterschap Vallei en Veluwe de reden om het onttrekkingsverbod van oppervlaktewater te verlengen tot 15 januari. Het verbod is daarmee alweer een half jaar van kracht. Het is sowieso uniek dat een dergelijk verbod in de winter van kracht blijft. 

In het oosten van het land, waar ook het waterschap Vechtstromen onder valt worstelen ze eveneens met de lage waterstand. Zo is het grondwaterpeil in Twente lager dan ooit. Om in Zuidoost Drenthe het waterpeil op niveau te houden moet water aangevoerd worden. Begin november gaf het waterschap Rijn en IJssel aan voor 2019 al nieuwe droogteproblemen te zien als gevolg van de lage stand van het grondwater. "Als er in het oosten droogteproblemen zijn, heeft het westen daar ook last van", stelt dijkgraaf Hein Pieper eind oktober in De Telegraaf. 

Oogst 2019
Seizoen 2019 is nog relatief ver weg, waardoor er nog veel kan gebeuren. Toch is het ook voor cumelabedrijven zaak om de vinger aan de pols te houden en goed in de gaten te houden hoe de droogte zich ontwikkelt.  

 

 

   

Auteur: Herma van den Pol